Blog Mantelzorgmakelaar Petra
Een kijkje in de praktijk van een mantelzorgmakelaar
Over liefde, humor en een beetje chaos
Laatst sprak ik een mantelzorger die inmiddels drie mappen had aangelegd: één voor de gemeente, één voor de zorgverzekeraar en één voor alle overige instanties. Toen ik vroeg hoe het ging, zei ze: "Petra, ik heb het gevoel dat ik een parttime baan heb gekregen waar ik nooit op heb gesolliciteerd." We moesten allebei lachen, maar ondertussen zat er wel een kern van waarheid in haar opmerking. Want mantelzorgers worden vaak ineens de projectleider van een situatie waar niemand hen ooit voor heeft opgeleid.
Als mensen vragen wat ik precies doe als mantelzorgmakelaar, kan ik natuurlijk beginnen over zorgwetten, voorzieningen, indicaties en vergoedingen. Maar eerlijk gezegd is dat maar een klein deel van mijn werk. Mijn werk draait vooral om mensen. Om liefde, koppigheid, humor, schuldgevoel, doorzettingsvermogen en soms een beetje chaos. En juist die combinatie kom ik in de praktijk bijna iedere week weer tegen.
Zo sprak ik eens een zoon die zich zorgen maakte over zijn vader. Zijn vader vond namelijk dat hij alles nog prima zelf kon. Dat hij zijn portemonnee terugvond in de koelkast, drie keer op één middag hetzelfde verhaal vertelde en zijn gehoorapparaat kwijt was terwijl het gewoon in zijn oor zat, vond hij totaal niet bijzonder.
"Met mij is niets aan de hand," zei hij overtuigd.
Het is misschien wel één van de uitspraken die ik het vaakst hoor. Meestal gevolgd door een diepe zucht van een zoon of dochter die met één blik duidelijk probeert te maken dat daar thuis toch nét iets anders over wordt gedacht.
Want daar zitten ze dan. Kinderen die langzaam merken dat hun ouders ouder worden. Ze zien veranderingen die hun vader of moeder zelf niet ziet, of misschien liever niet wil zien. Tegelijkertijd proberen ze respect te houden voor degene die vroeger overal een oplossing voor had, altijd wist wat er moest gebeuren en degene was bij wie zij zelf terechtkonden. Dat levert soms prachtige gesprekken op, maar ook momenten van twijfel, frustratie en een vleugje plaatsvervangende schaamte.
Zoals die dochter die met haar moeder naar een afspraak kwam. Nog voordat we waren begonnen vertelde moeder trots dat haar dochter vroeger altijd zo netjes haar kamer opruimde. De dochter schoot direct in de lach.
"Mam, volgens mij haal je me door elkaar met iemand anders." De dochter keek mij aan alsof ze wilde zeggen:
"Petra, geloof hier alsjeblieft niets van." Ik moest lachen. Moeder ook. En de spanning was meteen weg. Dat zijn van die momenten waarop ik zie dat humor soms meer doet dan een stapel folders.
Een andere mantelzorger vertelde me ooit dat ze inmiddels meer wachtmuziekjes van instanties kende dan liedjes uit de Top 40. Ook dat geloofde ik direct. Want mantelzorgers zijn vaak niet alleen mantelzorger. Ze zijn ook planner, chauffeur, administrateur, agenda-beheerder, boodschappenhulp, luisterend oor en crisismanager tegelijk. En toch vinden veel mantelzorgers dat doodnormaal.
Wat mij daarbij opvalt, is dat ze zichzelf vaak als laatste op de lijst zetten. Ze bellen voor hun partner, zoeken hulp voor hun moeder en maken zich zorgen over hun vader. Maar als ik vraag hoe het met hén gaat, blijft het vaak even stil. Dan volgt meestal: "Ach, het gaat wel." Dat zijn precies de momenten waarop ik weet dat het meestal niet alleen maar "wel" gaat.
Wat ik het mooiste vind, zijn vaak de kleine dingen. De man van 72 die heeft leren koken omdat zijn vrouw dat niet meer kan. Geen sterrenniveau, volgens zijn dochter bestond het menu voornamelijk uit aardappelen, aardappelen en nog eens aardappelen. Maar hij deed het wel. Uit liefde.
Of de vrouw die voor het eerst in vijftig jaar de administratie moest doen omdat haar man dat altijd regelde. Ze vertelde me: "Ik wist niet eens waar de belastingpapieren lagen." We moesten er samen om lachen. Daarna zei ze trots: "Maar ik ben er toch maar mooi achter gekomen."
Dat zijn de momenten die mij raken. Niet omdat alles perfect gaat. Juist niet. Maar omdat ik zie hoeveel veerkracht mensen hebben. Mensen zijn vaak veel sterker dan ze zelf denken. Ook als ze moe zijn. Ook als ze twijfelen. Ook als ze het overzicht even kwijt zijn.
En dan zijn er nog de kleinkinderen. Die zeggen soms in één zin waar volwassenen een uur over praten. Een kleinzoon vertelde mij ooit: "Opa vergeet heel veel, maar hij weet nog wel dat ik zijn favoriete kleinkind ben." Volgens de andere kleinkinderen lag dat iets genuanceerder.
En ik zie de ommekeer wanneer er weer inzicht ontstaat. Wanneer er weer overzicht komt en duidelijk wordt wat mogelijk is. Wanneer mantelzorgers merken dat er iemand met hen meekijkt en meedenkt. De medische situatie is dan misschien niet veranderd, maar de rust wel. En dat maakt vaak een wereld van verschil.
Misschien is dat wel waarom ik dit werk zo graag doe. Niet vanwege de regels of de formulieren, maar vanwege de mensen erachter. Niet omdat ik alles kan oplossen, maar omdat ik iedere dag zie hoeveel mensen voor elkaar over hebben. Ik zie hoeveel liefde er schuilt achter de zorg voor een partner, ouder of kind. En ik zie dat er, ondanks alle zorgen, vaak ook nog gelachen wordt. Mensen blijven relativeren, zelfs op momenten waarop het leven niet meezit.
Achter iedere aanvraag, voorziening of regeling zit een mens. En achter bijna iedere mantelzorger zit een verhaal van liefde, loyaliteit en doorzettingsvermogen. Dat blijft bijzonder.
Artikelen en tips voor mantelzorgers over regelingen, praktische ondersteuning, werk-zorgbalans, dementie, Wlz, PGB en meer
